از كافران كفر خواست و از عاصيان معصيت . [ إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ ] آنان كه ترا بيعت مىكنند بحقيقت آن بيعت با خداى تعالى مىكنند و بفرمان او مىكنند و براى دين او مىكنند دست قدرت خداى تعالى زبر دست ايشان است و اين براى آن گفت كه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم دست بايشان دادى در بيعت . و از رضا عليه السّلام روايت است : كه دست رسول بالاى دست ايشان بودى كه ايشان دست بر دست وى زدندى و مراد به اين بيعت بيعت حديبيه است كه آن را بيعت رضوان خوانند . عمرو بن دينار گفت : از جابر بن عبد اللّه شنيدم كه گفت : روز حديبيه ما هزار و چهار صد مرد بوديم كه در زير درخت بر مرگ بيعت كرديم و بر آنكه بنگريزيم تا به مردن و از ما هيچ كس نقض و نكث بيعت نكرد الّا يك مرد « 1 » كه او منافق بود در زير شتر پنهان شد و با ما نيامد خداى تعالى گفت [ فَمَنْ نَكَثَ ] هر كه بيعت بشكند بحقيقت بر نفس خود شكافته « 2 » باشد و زيان و و بال آن راجع با وى باشد و خداى تعالى و رسول خداى را هيچ زيان ندارد . [ وَ مَنْ أَوْفى ] و هر كه وفا كند به آنچه با خداى تعالى بر آن عهد كرده باشد ما او را مزدى بزرگوار و ثوابى بىشمار بدهيم . [ سوره الفتح ( 48 ) : آيات 11 تا 14 ] سَيَقُولُ لَكَ الْمُخَلَّفُونَ مِنَ الْأَعْرابِ شَغَلَتْنا أَمْوالُنا وَ أَهْلُونا فَاسْتَغْفِرْ لَنا يَقُولُونَ بِأَلْسِنَتِهِمْ ما لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ لَكُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئاً إِنْ أَرادَ بِكُمْ ضَرًّا أَوْ أَرادَ بِكُمْ نَفْعاً بَلْ كانَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيراً ( 11 ) بَلْ ظَنَنْتُمْ أَنْ لَنْ يَنْقَلِبَ الرَّسُولُ وَ الْمُؤْمِنُونَ إِلى أَهْلِيهِمْ أَبَداً وَ زُيِّنَ ذلِكَ فِي قُلُوبِكُمْ وَ ظَنَنْتُمْ ظَنَّ السَّوْءِ وَ كُنْتُمْ قَوْماً بُوراً ( 12 ) وَ مَنْ لَمْ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ فَإِنَّا أَعْتَدْنا لِلْكافِرِينَ سَعِيراً ( 13 ) وَ لِلَّهِ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً ( 14 )

--> ( 1 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) بجاى « الّا يك مرد » : « الّا جدّ بن قيس » و عبارت متن ملفّق از دو عبارت جابر است كه ابو الفتوح ( ره ) نقل كرده است و عن قريب در تفسير حاضر نيز اسم اين ناكث بيعت يعنى « جدّ بن قيس » خواهد آمد ان شاء اللّه ( ج 5 چاپ اوّل ؛ ص 91 ) . ( 2 ) - كذا در تمام نسخ و همچنين در تفسير ابو الفتوح ( ره ) « و از ما كس آن بيعت نشكافت » پس « نصّ است در اينكه شكافتن » بمعنى شكستن نيز به كار ميرود .